Czy wiesz, że hiszpański czasownik „quedar” może oznaczać zarówno „zostawać”, „umówić się”, „pasować”, „umawiać się na coś” jak i „znajdować się”? A „pasar” to nie tylko „przechodzić”, „wchodzić” ale też „dziać się”, „spędzać czas” i nawet „przesadzić”?
To jedna z najbardziej fascynujących, i jednocześnie frustrujących, cech języka hiszpańskiego. Czasowniki zmieniają swoje znaczenie jak kameleon zmienia kolory, w zależności od tego, czy:
Użyjesz ich w formie zwrotnej (hacer vs. hacerse)
Dodasz określony przyimek (tratar vs. tratar de)
Zmienisz konstrukcję gramatyczną (ir vs. ir a + bezokolicznik)
Połączysz je z różnymi dopełnieniami (llevar zapatos vs. llevar tres años)
Jest to dla nas wyzwanie 🙂 Na jedno hiszpańskie słowo czasami przypada, aż kilkanaście polskich! Język polski jest naprawdę wspaniały, tak twórczy, kreatywny, daje tyle możliwości 🙂 Ale nie o tym tylko o różnych znaczeniach tych samych słów w hiszpańskim. Nie przedłużając: ¡A por ello!
v
c
s
d
Hiszpańskie pułapki: Jeden czasownik, wiele znaczeń. Część pierwsza
c
x
-
QUEDAR
S
D
c
x
Quedar (zostawać, zostać)
Ejemplo: Me quedan dos euros. Zostały mi dwa euro.
Ejemplo: ¿Queda todavía leche? Czy zostało jeszcze mleka?
Quedar en + infinitivo (ustalić coś, zgodzić się na coś, umówić się)
Ejemplo: Quedamos en vernos a las cinco. Umówiliśmy się, że spotkamy się o piątej.
Ejemplo: Quedamos en llamar a Iker más tarde. Ustaliliśmy, że zadzwonimy do Ikera później.
Quedarse con algo (zatrzymać coś, wybrać coś)
Ejemplo: Me gustan estos zapatos, me quedo con ellos. Podobają mi się te buty, biorę je/zatrzymuję je.
Ejemplo: ¿Te vas a quedar con esto? Czy zamierzasz to zatrzymać?
Quedar con alguien (umówić się z kimś)
Ejemplo: Ayer quedé con Ana para tomar un café. Wczoraj umówiłam się z Aną, żeby wypić kawę.
Ejemplo: ¿Anteayer quedaste con Javi? Czy spotkałeś się przedwczoraj z Javim?
Quedarle bien/mal algo a alguien (pasować, leżeć dobrze/źle)
Ejemplo: Ese vestido te queda muy bien. Ta sukienka bardzo dobrze na tobie leży.
Ejemplo: Esta camisa te queda fatal. Ta koszula leży na tobie fatalnie/ źle w niej wyglądasz.
Quedarse (zostawać, pozostawać)
Ejemplo: Me quedo en casa hoy. Zostaję dziś w domu.
Ejemplo: ¿Al final te quedas con nosotros? Czyli jednak zostajesz z nami?
Quedarse calvo (łysy)/ ciego (ślepy)/ sordo (głuchy):
Ejemplo: Se quedó calvo a los treinta años. W wieku trzydziestu lat stał się łysy/ wyłysiał.
Ejemplo: Me quedé sorda a los cuarenta. Ogłuchłam w wieku czterdziestu (lat).
Ejemplo: Me quedé helado al ver el precio de la factura. Aż zastygłem z wrażenia, gdy zobaczyłem kwotę na fakturze.
Ejemplo: Su hermana se quedó embarazada el año pasado. Jej siostra zaszła w ciążę w zeszłym roku.
Quedar bien/mal (wypaść dobrze/źle)
Ejemplo: Llevé una botella de vino a la cena para quedar bien con la gente. Przyniosłem butelkę wina na kolację, żeby zrobić dobre wrażenie na ludziach.
Ejemplo: Ayer quedé muy mal en la reunión. No tuve nada preparado y el jefe se enfadó muchísimo. Wczoraj na spotkaniu zrobiłem straszne wrażenie. Nic nie przygotowałem, a szef był wściekły.
Quedarse + de (nagła zmiana stanu) = Quedarse sorprendido/asombrado
Ejemplo: Me quedé de piedra al oír la noticia. Zamurowało mnie/skamieniałem, gdy usłyszałem tę wiadomość.
Ejemplo: Cuando me dijo que se mudaba a Japón, me quedé de piedra. Kiedy powiedziała mi, że przeprowadza się do Japonii, zamurowało mnie.
Quedarse de pie (stać, zostać na stojąco)
Ejemplo: Como no había sillas libres, nos quedamos de pie toda la reunión. Ponieważ nie było wolnych krzeseł, przez całe spotkanie staliśmy.
n
v
2. PASAR
V
C
c
v
Pasar por (przechodzić przez, przejeżdżać przez, wstąpić do, zachodzić, itd. )
Ejemplo: Paso por tu casa a las ocho. Zajdę do twojego domu około ósmej.
Ejemplo: Para ir al centro, siempre paso por el parque. Idąc do centrum, zawsze przechodzę przez park.
Ejemplo: Luego paso por tu casa a buscar las llaves. Później wpadnę do twojego domu po klucze.
Ejemplo: Ayer pasé mucha vergüenza en la presentación. Wczoraj najadłem się mnóstwa wstydu na prezentacji.
Ejemplo: Ponte el abrigo o pasarás frío. Załóż płaszcz, bo zmarzniesz.
Ejemplo: Una vez vistos los datos, pasamos a explicar las conclusiones. Po zapoznaniu się z danymi, przejdziemy do wyjaśnienia wniosków.
Ejemplo: Ahora paso a detallar los costes del proyecto. Teraz przejdę do szczegółowego omówienia kosztów projektu.
Ejemplo: El joven futbolista pasó a formar parte de la plantilla del primer equipo. Młody piłkarz stał się częścią (wszedł w skład) pierwszej drużyny.
Ejemplo: El anciano pasó a mejor vida rodeado de su familia. Staruszek odszedł do lepszego świata w otoczeniu rodziny.
Ejemplo: Ese pequeño pueblo pasó a ser una ciudad muy turística. To małe miasteczko stało się bardzo turystycznym miastem.
Pasar (spędzać czas)
Ejemplo: Pasamos todo el día en metro. Cały dzień spędziliśmy w metrze.
Ejemplo: Siempre paso las vacaciones en la playa con mi familia. Zawsze spędzam wakacje na plaży z moją rodziną.
Ejemplo: ¿Dónde vais a pasar el fin de semana? Gdzie zamierzacie spędzić weekend?
Ejemplo: Ayer estuve con mis amigos en el parque solo para pasar el rato. Wczoraj byłem ze znajomymi w parku tylko po to, żeby miło spędzić czas (pokręcić się).
Ejemplo: El tiempo pasa muy rápido. Czas mija bardzo szybko.
Ejemplo: Ya pasaron tres horas. Minęły już trzy godziny.
Pasar (dziać się)
Ejemplo: ¿Qué pasa aquí? Co tu się dzieje?
Ejemplo: ¿Qué pasa, tío? Co tam, stary?
Ejemplo: Pásame la sal, por favor. Podaj mi sól, proszę.
Ejemplo: Te voy a pasar el contacto de María. Prześlę ci kontakt do Marii.
Ejemplo: Le pasó algo horrible. Przydarzyło mu się coś strasznego.
Ejemplo: Se pasan las horas hablando por teléfono. Mijają im godziny na rozmawianiu przez telefon.
Pasar de algo/alguien (olać coś/kogoś, nie zależeć)
Ejemplo: Yo paso de la política. Mam gdzieś politykę/olewam politykę.
Ejemplo: ¡Pasa de él, no te conviene! Olej go, nie jest ciebie wart!
Pasarlo (spędzać czas)
Pasarlo bien/mal: Bawić się dobrze/źle.
Ejemplo: Lo pasé muy bien en la fiesta. Świetnie się bawiłem na imprezie.
Pasarse de/pasarse de + adjetivo (Przesadzić z czymś)
Pasarse de + adjetivo: Gdy ktoś lub coś posiada jakąś cechę w sposób nadmierny lub wyolbrzymiony, przekraczający granice tego, co akceptowalne lub normalne. (Él se pasa de pesado = Él es demasiado pesado).
Pasarse con + sustantivo/persona: Przekroczyć ilość czegoś lub źle kogoś traktować (Te pasaste con la sal = Echaste demasiada sal / Te pasaste con ella = Fuiste muy duro con ella).
Ejemplo: Te pasaste con la sal. Przesadziłeś z solą.
Ejemplo: Te pasaste de la raya. Przekroczyłeś granicę /przesadziłeś
Ejemplo: Este coche se pasa de caro. Ten samochód jest zdecydowanie za drogi.
Ejemplo: No te pases de listo conmigo, que sé lo que estás intentando. Nie bądź przy mnie zbyt cwany, bo wiem, co próbujesz zrobić.
Ejemplo: A veces te pasas de bueno y la gente se aprovecha de ti. Czasami jesteś zbyt dobry i ludzie to wykorzystują.
v
c
3. HACER
V
B
C
V
Hacer (robić)
Ejemplo: Hago la tarea todos los días. Robię zadanie domowe codziennie.
Ejemplo: ¿Qué estás haciendo? Co robisz (w tym momencie)?
Hacer (uprawiać)
Ejemplo: Hago deporte tres veces por semana. Uprawiam sport trzy razy w tygodniu.
Hacer + infinitivo (konstrukcja kauzatywna – zmuszać do czegoś)
Ejemplo: Esa película siempre me hace llorar. Ten film zawsze sprawia, że płaczę / wyciska mi łzy.
Ejemplo: El profesor nos hizo repetir la frase. Nauczyciel kazał nam powtórzyć to zdanie.
Ejemplo: Me hace trabajar doble. Zmusza mnie do dwa razy cięższej pracy.
Hacerse + adjetivo/sustantivo (stać się, zostać kimś)
Ejemplo: Se hizo médico después de muchos años. Został lekarzem po wielu latach.
Ejemplo: Estudió mucho i se hizo abogado. Dużo się uczył i został adwokatem.
Hacerse de rogar (dawać się prosić)
Ejemplo: Si al final vas a venir, no te hagas de rogar. Przecież w końcu i tak przyjdziesz, nie daj się prosić.
Hacer caso a alguien (słuchać się kogoś, zwracać uwagę)
Ejemplo: Hazme caso, no vayas por esa calle. Posłuchaj mnie, nie idź tamtą ulicą.
Ejemplo: Este crío nunca me hace caso. Ten dzieciak nigdy mnie nie słucha.
Hace + expresión del tiempo (od, temu)
Ejemplo: Vivo en Madrid desde hace tres años. Mieszkam w Madrycie od trzech lat.
Ejemplo: Llegó hace cinco minutos. Przyjechał pięć minut temu
Ejemplo: Ha empezado a llover hace un momento. Przed chwilą zaczął padać deszcz.
Hacerse pasar por… (udawać, podawać się za)
Ejemplo: El estafador se hizo pasar por un médico para entrar al hospital. Oszust podawał się za lekarza, żeby wejść do szpitala.
Ejemplo: No te hagas pasar por el jefe. Nie udawaj szefa.
Hacer de + profesión/rol (odgrywać rolę, pracować jako)
Ejemplo: Este año Fran hace de Papá Noel en la fiesta. W tym roku Fran gra rolę Świętego Mikołaja na imprezie.
Ejemplo: Como no hay camareros, hoy mi hermano hace de camarero. Ponieważ nie ma kelnerów, mój brat robi dzisiaj za kelnera.
Hacerse el/la + adjetivo (udawać kogoś, stwarzać pozory)
Ejemplo: No te hagas el tonto, que sabes muy bien lo que pasó. Nie udawaj głupiego, dobrze wiesz, co się stało.
Ejemplo: Ella se hace la difícil. Ona zgrywa niedostępną.
Ejemplo: Se hace el enfermo para no trabajar. Udaje chorego, żeby nie pracować.
b
v
4. Dar
k
j
x
c
Dar (dawać)
Ejemplo: Le di un regalo a mi madre. Dałem mojej mamie prezent.
Ejemplo: Dame esto. Daj mi to.
Dar a + sitio (wychodzić na)
Ejemplo: Mi ventana da al mar. Moje okno wychodzi na morze.
Ejemplo: Las ventanas de mi habitación dan al parque. Okna mojego pokoju wychodzą na park.
Darse cuenta de algo (zdać sobie z czegoś sprawę, zauważyć)
Ejemplo: Me di cuenta de mi error. Zdałem sobie sprawę z mojego błędu.
Ejemplo: Me di cuenta de que había dejado las llaves dentro. Zdałem sobie sprawę, że zostawiłem klucze w środku.
Darse por (uznać się za)
Ejemplo: Me doy por vencido. Uznaję się za pokonanego/ Poddaję się.
Ejemplo: Es un problema difícil, pero no te des por vencido. To trudny problem, ale nie poddawaj się.
Darle igual / Dar lo mismo (być obojętnym, wszystko jedno)
Ejemplo: Me da igual si cenamos pizza o pasta. Wszystko mi jedno, czy zjemy na kolację pizzę, czy makaron.
Dar por + participio (uznać coś za zrobione, skończone)
Ejemplo: No encuentro mi cartera, ya la doy por perdida. Nie mogę znaleźć portfela, uznaję go już za zgubiony/stracony.
Ejemplo: El profesor dio por terminada la clase. Nauczyciel uznał lekcję za zakończoną.
Dar que hablar / Dar que pensar (dawać powody do…)
Ejemplo: El nuevo coche de Jorge ha dado mucho que hablar. Nowy samochód Jorgego wywołał mnóstwo plotek/dyskusji.
Ejemplo: Su comportamiento me da que pensar. Jego zachowanie daje mi do myślenia.
Darse con/contra algo (uderzyć się w coś)
Ejemplo: Me di contra la puerta i me duele el brazo. Uderzyłem się w drzwi i boli mnie ramię.
Darle a alguien por algo (nagle dostać na punkcie czegoś bzika)
Ejemplo: Ahora le ha dado por aprender japonés. Teraz wzięło go na naukę japońskiego./ Nagle zachciało mu się uczyć japońskiego.
Darse bien / mal (wychodzić komuś dobrze lub źle)
Ejemplo: A mí no se me dan bien las matemáticas. Matematyka nie idzie mi dobrze./ Nie mam talentu do matematyki.
Dar con alguien / algo (znaleźć kogoś/coś, trafić na kogoś/coś)
Ejemplo: Por fin dimos con la dirección correcta. W końcu trafiliśmy pod właściwy adres.
Dar ganas de + infinitivo (nachodzić ochota na coś)
Ejemplo: Con este frío, da ganas de quedarse en la cama. Przy takim zimnie, aż chce się zostać w łóżku.
Darse prisa (spieszyć się)
Ejemplo: ¡Date prisa, que vamos a perder el tren! Pośpiesz się, bo spóźnimy się na pociąg!